Tết “Tiểu Niên” của Trung Quốc có nguồn gốc và phong tục nào?

Tet Tieu Nien Cua Trung Quoc E1702442364818

Tết “Tiểu Niên” (小年) của Trung Quốc hay còn được biết đến với tên gọi là Tết ông Công ông Táo. Là một trong những dịp lễ tết vô cùng quan trọng tại quốc gia này. Đây cũng là thời điểm đánh dấu các hoạt động chào mừng đón tết Nguyên Đán chính thức bắt đầu. Cùng Hocbongcis.vn tìm hiểu ngày tết “Tiểu Niên” tại Trung Quốc nhé.

Tết “Tiểu Niên” của Trung Quốc bắt đầu từ khi nào?

Tiểu Niên – còn được biết đến với một số tên gọi khác như ” Giao Niên (交年)”, ” Lễ cúng Táo Quân (祭灶节)”. Vì hoạt động chính của Tết Tiểu Niên – cúng Táo Quân được thực hiện vào buổi tối nên còn được gọi là “Đêm Tiểu Niên”. Tiểu Niên được noi là sự khởi đầu của một năm bận rộn. Do phong tục ở các nơi khác nhau nên ngày Tết “Tiểu Niên” ở các khu vực cũng khác nhau. Ở phía Bắc thì Tiểu Niên được tổ chức vào ngày 23 tháng Chạp, còn phía Nam thì tổ chức vào 24 tháng Chạp.

Ngay từ thời nhà Hán, đã có ghi chép về việc tổ chức lễ hội Tiểu Niên. Trong cuốn “Tứ Dân Nguyệt Linh” của Thôi Thực thời nhà Hán có viết: “腊明日更新,谓之小岁,进酒尊长,修贺君师。” Tiểu Niên cũng là ngày gia đình đoàn tụ, gia đình tổ chức tiệc, đột pháo, các hoạt động cũng tương tự như đêm Giao Thừa, nhưng không ra ngoài ăn mừng. Kể từ thời nhà Tống, lễ Cúng ông Công ông Táo dần trở thành hoạt động chính trong các dịp đón Tết Tiểu Niên của Trung Quốc và tiếp tục được lưu giữ đến nay.

Tet Tieu Nien Cua Trung Quoc 1
Tết Tiểu Niên – Tết cúng ông Công ông Táo

Thời gian diễn ra ngày Tết Tiểu Niên của Trung Quốc

Trung Quốc là một đất nước rộng lớn, phong tục ở các vùng miền rất khác nhau. Do đó, những ngày được gọi là Tết Tiểu Niên cũng rất khác nhau.

Đa số khu vực phía Nam: Ngày 24 tháng Chạp âm lịch – “Tết Tiểu Niên truyền thống dân gian”

Ở hầu hết các vùng phía Nam Trung Quốc, Tiểu Niên thường rơi vào ngày 24 tháng Chạp âm lịch. Ngay từ cuốn “Phong Thổ Ký” của nhà Tấn và Chu, “Tế Táo Từ” của Phạm Thành Đại thời nhà Tống. Đều đã có ghi chép về việc tổ chức mừng ngày Tết Tiểu Niên vào ngày 24 tháng Chạp âm lịch. Do đó, các khu vưc phía Nam vẫn duy trì truyền thống đón Tết Tiểu Niên vào ngày này.

Đa số khu vực phía Bắc: Ngày 23 tháng Chạp âm lịch – “Tết Tiểu Niên phương Bắc”

Trước giữa thời nhà Thanh, miền Bắc cũng tổ chức Tết Tiểu Niên vào ngày 24 tháng Chạp âm lịch, theo sự ghi chép của “Thanh Gia Lục”: “Người ta nói, đêm 24 tháng 12 âm lịch là đêm tiễn Táo lên trời.”.

Nhưng từ giữa đến cuối thời nhà Thanh, hoàng đế đã tổ chức một buổi lễ tế trời vào ngày 23 tháng 12 âm lịch. Vì để “tiết kiệm tiền”, thuận tiện tiễn ông Táo lên trời nên đã gộp chung hai ngày này với nhau. Từ đó, người dân miền Bắc cũng ăn Tết Tiểu Niên vào ngày 23 tháng 12.

Khu vực Giang Tô, Chiết Giang và Thượng Hải: Một ngày trước đêm Giao Thừa – “Đêm Tiểu Niên”

Giang Tô, Chiết Giang và Thượng Hải có phong tục gọi đêm giao thừa là “Đêm Đại Niên”, tương ứng, đêm trước giao thừa liền được gọi là “Đêm Tiểu Niên”, và ngày này cũng được gọi là Tết Tiểu Niên. 

Trong lịch sử, đêm 24 tháng 12 âm lịch được người Ngô gọi là đêm Nhập Tứ, cũng là ngày tiễn ông Táo về trời, vì vậy đêm này cũng được gọi là “Giao thừa nhỏ”

Khu vực Nam Kinh và các nơi khác: Rằm tháng Giêng âm lịch (Tết Nguyên Tiêu) – “Tiểu Niên”

Theo truyền thuyết, sau khi Minh Thành Tổ Chu Đệ lên ngôi, người dân Nam KInh đã oán hận về chính quyền tàn ác và hà khắc của ông ta. Nên họ đã dùng lễ hội đèn lồng vào ngày rằm tháng giêng âm lịch. Để tưởng nhớ sự quản lý khoan dung của hoàng đế tiền nhiệm. Vì vậy, từ đó Tết Nguyên Tiêu đã trở thành Tết Tiểu Niên ở Nam Kinh.

Một phần Tứ Xuyên và Quý Châu: Đêm Giao Thừa – “Tiểu Niên”

Ở một số vùng phía Tây Nam Trung Quốc, người dân ăn Tết Tiểu Niên vào đúng đêm Giao Thừa. Trong khi Tết lớn của họ thường rơi vào ngày 14 hoặc 15 tháng Giêng âm lịch.

Đọc thêm  40 việc bạn phải làm khi đến Tây An

Những tục lệ dân gian trong ngày Tết “Tiểu Niên” của Trung Quốc

Cũng giống Việt Nam, người Trung Quốc cũng có những tục lệ dân gian trong ngày Tết “Tiểu Niên” này. Vì đây là ngày lễ truyền thống có ảnh hưởng lớn và được lưu truyền rộng rãi trong đất nước tỷ dân này. Vậy cùng khám phá xem những tục lệ đó là gì nhé!

Cúng ông Công ông Táo (Thờ thần bếp)

Thờ thần bếp là phong tục cổ xưa. Từ thời xa xưa, hầu hết các gia đình ở Trung Quốc đều có một bức tượng “Ông Táo” trong bếp và người dân thường gọi đó là “Táo Quân Tư Mệnh”. Nhiệm vụ của Thần bếp là điều khiển lửa bếp và quản lý khẩu phần ăn. Bàn thờ thần bếp thường được đặt ở phía Bắc hoặc Đông trong bếp. Những nhà không có bàn thờ thì có thể dán hình lên tường.

Thờ thần bếp có nguồn gốc từ rất sớm, những ghi chép sớm nhất còn tồn tại có thể tìm thấy trong chương “Lễ Khí” trong cuốn “Lễ Ký”.

Tục thờ Thần bếp có lịch sử hàng nghìn năm của người dân Trung Quốc. Với niềm tin sẽ “có đủ cơm no áo ấm”. Dân gian cũng có câu “quan ba người bốn thuyền năm”. Nghĩa là Tết Tiểu Niên của gia đình quan sẽ vào ngày 23 tháng 12 âm lịch. Còn của người dân thì vào ngày 24 tháng 12 âm lịch. Còn người trên sông thì ngày 25 tháng 12 âm lịch.

Tet Tieu Nien Cua Trung Quoc 3
Lễ cúng ông Công ông Táo – Thờ thần bếp

Quét dọn nhà cửa

Ngày Tết Tiểu Niên của Trung Quốc, cũng là ngày quét dọn nhà cửa, ngày “quét bụi”. Qua Tết Tiểu Niên đồng nghĩa với việc Tết Âm Lịch không còn quá xa nữa. Vào ngày này, mọi người thường sẽ dọn dẹp nhà cửa thật kỹ. Quét bụi cũng là một phong tục truyền thống hàng năm. Bắt nguồn từ một lễ nghi được người xưa sử dụng để xua đuổi bệnh tật. Nghi lễ này sau này phát triển thành lễ dọn dẹp cuối năm, thể hiện mong muốn tốt lành của người dân. Nhằm xua đuổi tà ma, từ tai họa và đón vậy may trong năm mới.

Tục lệ này cũng được lưu truyền đến ngày nay. Mọi người trong nhà đều sẽ phải dọn dẹp, lau chùi các loại đồ dùng trong nhà. Tháo và giặt ga trải giường, rèm cửa. Quét sân, quét nhà, quét cổng trước nhà, …. Khắp nơi sạch sẽ, không khí trong lành để trào đón năm mới.

Ăn kẹo Mạch Nha (kẹo để cúng ông Táo) trong Tết Tiểu Niên của Trung Quốc

Vào ngày Tết Tiểu Niên thường có tục ăn kẹo mạch nha. Nguyên liệu chính là đường mạch nha, còn một loại khác được làm bằng cách nghiền gạo nếp thành bột và thêm đường caramel. Vì món kẹo này thường được làm thành hình tròn, giống quả dưa, bên trong rỗng, nên được gọi là “Dưa đường”. 

Ở Bắc Kinh, loại kẹo này thường được gọi là kẹo “Quan Đông”. Vì nó được làm theo phương pháp sản xuất truyền thông của người Quan Đông. Loại kẹo này ở Thượng Hải và Giang Tô có dạng thỏi, hay còn được gọi là “Thỏi đường”. Ở khu vực Sơn Tây nó còn được gọi chung là “Ma Đường.” Ngoài ra còn được làm thành nhiều hình dạng khác nhau như hạt dẻ, quả bầu, con gà, con vịt,…

Người ta cũng tin rằng loại kẹo này rất dẻo, có thể dính vào miệng Thần bếp. Thì sẽ khiến Thần Bếp không thể nói xấu người khác hoặc phạm sai lầm sau khi lên trời. Ngoài ra, vị ngọt ngào của nó sẽ làm cho Thần Bếp sẽ nói nhiều điều hay hơn, điều tốt cho chủ nhà sau khi ăn kẹo.

Tết “Tiểu Niên” của Trung Quốc có nguồn gốc và phong tục nào?
Tục ăn kẹo Mạch Nha

Tắm rửa

Cả người lớn và trẻ em đều cần tắm rửa sạch sẽ, cắt tóc gọn gàng. Dân gian có câu “có tiền hay không có tiền thì đều cần cạo trọc đầu để đón năm mới”. Người dân vùng Lữ Hương đặc biệt chú trọng việc rửa chân vào ngày 27 tháng 12 âm lịch. Tối đó, mọi phụ nữ sẽ rửa chân bằng nướng nóng. Còn các bé gái còn nhỏ thì mẹ hoặc chị sẽ giúp bé rửa chân để không còn vết bẩn. 

Cưới gả trong ngày Tết Tiểu Niên của Trung Quốc

Sau Tết Tiểu Niên người ta tin rằng các vị thần đều đã lên trời và không còn cần kiêng kỵ gì. Nên cưới vợ gả chồng, cũng không cần phải xem ngày. Cho nên đến cuối năm, rất nhiều lễ cưới đã được tổ chức linh đình.

Cắt dán đồ trang trí vào cửa sổ

Trong ngày Tết Tiểu Niên của Trung Quốc, mọi người thường sẽ cùng nhau cắt giấy để dán vào cửa sổ. Tục cắt giấy này cũng là một nghệ thuật dân gian truyền thống của Trung Quốc. Những tờ giấy từ năm trước sẽ được gỡ xuống. Thay vào đó là những đồ trang trí mới của năm nay, mang lại điềm lạnh cho năm mới.

Tết “Tiểu Niên” của Trung Quốc có nguồn gốc và phong tục nào?
Cắt dán đồ trang trí

Trên đây là những thông tin về ngày Tết Tiểu Niên của người Trung Quốc. Hocbongcis.vn hy vọng những thông tin này sẽ giúp cho các bạn có thêm kiến thức về những ngày lễ lớn của đất nước tỷ dân.

Kết nối cùng Hicampus để được tư vấn về các chương trình và chỉ tiêu học bổng nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.